Everest Finanse (Bocian Pożyczki) prawomocnie przegrywa z konsumentem — sąd oddala powództwo w sprawie leasingu konsumenckiego zwrotnego

Metryczka sprawy

Przedmiot sprawy

Powód — Everest Finanse sp. z o.o. w Poznaniu, znany szerzej pod marką Bocian Pożyczki — dochodził od konsumentki zapłaty z tytułu umowy leasingu konsumenckiego zwrotnego oraz powiązanej z nią umowy sprzedaży ruchomości.

Konstrukcja, w oparciu o którą powód działał, jest w tym segmencie rynku typowa i wielokrotnie kwestionowana. Konsument otrzymuje relatywnie niewielką kwotę gotówki, w zamian za którą „sprzedaje” firmie pożyczkowej ruchomość (najczęściej: sprzęt AGD, elektronika, drobne dobra codziennego użytku) o rzekomo znacznie wyższej wartości, a następnie tę samą ruchomość „leasinguje” z powrotem od tej samej firmy — przez okres kilkunastu miesięcy, za łączne raty stanowiące wielokrotność sumy realnie otrzymanej. Rzeczywisty koszt finansowania w takich układach sięga kilku tysięcy procent w skali roku i zdecydowanie przekracza limity ustawowe dla kredytu konsumenckiego.

Tło regulacyjne — decyzja Prezesa UOKiK nr DOZIK-6/2023 i wyrok SOKiK XVII AmA 91/23

Model biznesowy, w oparciu o który działał powód, jest dobrze znany organowi ochrony konsumentów. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją nr DOZIK-6/2023 z 3 lipca 2023 r. (znak sprawy: DOZIK-2.610.3.2022.KW; wydana przez Prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego) uznał praktyki Everest Finanse S.A. za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów i nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 15 058 790 zł.

Prezes UOKiK wskazał w szczególności:

1. Praktyka wypłacania pozaodsetkowych kosztów kredytu przekraczających limity ustawowe. Polegała ona na udzielaniu konsumentom finansowania na podstawie aneksu do zawartej uprzednio umowy pożyczki jednocześnie z udzielaniem finansowania w formie leasingu konsumenckiego zwrotnego — z takim skutkiem, że łączne pozaodsetkowe koszty przekraczały maksymalną wysokość określoną w art. 8d ustawy „COVID-owej” oraz w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (w związku z art. 31zc ustawy „COVID-owej”). Praktyka trwała w okresie od 15 maja 2020 r. do 16 czerwca 2021 r. Model finansowania został skonstruowany tak, że koszty pożyczki podlegały ustawowym limitom, natomiast koszty leasingu — nie. Łączenie obu form dawało pożyczkodawcy efekt ekonomiczny odpowiadający udzieleniu jednej pożyczki na wyższą kwotę, ale bez podlegania limitowi pozaodsetkowych kosztów. Sam Prezes UOKiK skomentował sprawę wprost: „Spółka Everest Finanse próbowała obejść prawo, które miało chronić konsumentów, aby nie wpadli w pułapkę zadłużenia w trudnych czasach lockdownu. Posłużyła się sztucznie wykreowanym przez siebie modelem finansowania bazującym na pożyczce i leasingu sprzętu AGD, telewizorów, smartfonów.”

2. Praktyka nieuczciwa rynkowo — brak jasnej informacji o formie finansowania i kosztach. Everest Finanse nie przekazywał konsumentom w sposób jasny, jednoznaczny i we właściwym czasie (tj. przed zawarciem umowy poza lokalem przedsiębiorstwa) istotnych informacji o formie uzyskiwanego finansowania oraz o kosztach z nią związanych. Praktyka narusza art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z ust. 5 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Everest Finanse odwołała się od decyzji do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wyrokiem z 21 sierpnia 2024 r. w sprawie XVII AmA 91/23 SOKiK potwierdził w całości stanowisko Prezesa UOKiK. W uzasadnieniu SOKiK wskazał, że działania Everest Finanse „zmierzały do obejścia prawa, bowiem formalnie zawierane z konsumentami umowy były zgodne z prawem, ale wywoływały skutki sprzeczne z nim. Jednocześnie nie było dowodów na okoliczność, że umowa leasingu konsumenckiego zwrotnego zaspokajała rzeczywiste potrzeby konsumentów inne niż chęć uzyskania dodatkowych środków pieniężnych”.

Odnosząc się do drugiej praktyki, SOKiK podkreślił, że nawet uważny konsument mógł nie uzyskać rzetelnej wiedzy o kosztach finansowania — bo w filmie reklamowym mającym wyjaśnić klientom istotę „leasingu konsumenckiego zwrotnego” „nie pada najważniejsza informacja tj. dotycząca wysokości kwoty jaką finalnie będzie musiał zwrócić konsument”.

Apelacja spółki została oddalona. Prawomocność decyzji została potwierdzona komunikatem UOKiK z 20 lutego 2026 r.

Znaczenie procesowe decyzji. Zgodnie z art. 47943 k.p.c. i utrwaloną linią orzeczniczą prawomocna decyzja Prezesa UOKiK stwierdzająca stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów ma charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Sąd cywilny rozpoznający sprawę indywidualną z tego samego stanu faktycznego jest związany ustaleniami organu antymonopolowego co do faktu stosowania praktyki — nie musi (i nie może) badać tej okoliczności samodzielnie. Sam Prezes UOKiK w treści decyzji nr DOZIK-6/2023 zwrócił konsumentom uwagę: „Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie.”

Szczególnie mocne dla obrony konsumenta jest ustalenie SOKiK, że umowa leasingu zwrotnego nie zaspokajała rzeczywistych potrzeb konsumentów innych niż chęć uzyskania dodatkowych środków — to dokładnie ta okoliczność, która na gruncie art. 83 KC oznacza pozorność, a na gruncie art. 58 § 1 KC — obejście prawa.

W praktyce każdy konsument, który zawarł z Everest Finanse umowę w opisanym modelu (leasing konsumencki zwrotny + aneks do pożyczki) w okresie od 15 maja 2020 r. do 16 czerwca 2021 r., ma w ręku wiążący sąd cywilny dowód na naruszenie prawa przez pożyczkodawcę.

Linie obrony w naszej sprawie

W odpowiedzi na pozew z 15 lipca 2026 r. kwestionowaliśmy powództwo co do zasady i co do wysokości, podnosząc równolegle kilka niezależnych zarzutów.

1. Naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 30 u.k.k.

Umowa naruszała art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie:

• błędnego określenia całkowitej kwoty kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k.),
• błędnego podania oprocentowania i jego zasad (art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.),
• błędnego podania całkowitego kosztu kredytu i RRSO (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.),
• błędnego podania kosztów kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.).

2. Brak podstaw do naliczania oprocentowania od kredytowanych kosztów

Definicja stopy oprocentowania kredytu (art. 5 pkt 10 u.k.k.) w powiązaniu z definicją całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 7 u.k.k.) wyklucza naliczanie oprocentowania od kredytowanych kosztów. Oprocentowanie należy naliczać wyłącznie od kwoty faktycznie wypłaconej (udostępnionej) konsumentowi.

Takie rozumienie potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18) oraz TSUE (wyrok z 21 kwietnia 2016 r., C-377/14). Naliczanie odsetek kapitałowych od kwoty obejmującej także kredytowane koszty jest sprzeczne z prawem (art. 58 § 1 KC w zw. z art. 353¹ KC).

Argumentację tę wzmacnia zasada wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego (art. 49 u.k.k.) — w razie wcześniejszej spłaty kredytodawca zwraca proporcjonalnie koszty zależne od czasu trwania umowy. Jeżeli koszty zostały skredytowane, sposób ich rozliczenia w częściach kapitałowych rat okazuje się niemożliwy do zweryfikowania.

3. Nieprawidłowo obliczone RRSO

RRSO jest stosunkiem całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu. W spornej umowie obie wartości zostały ustalone nieprawidłowo — pierwsza obejmowała odsetki od kredytowanych kosztów (a więc była zawyżona), druga była zawyżona przez wliczenie w nią kredytowanych kosztów.

TSUE w wyroku z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 wprost potwierdził, że:

• RRSO ma dla konsumenta zasadnicze znaczenie ekonomiczne (pkt 29 uzasadnienia);
• wskazanie RRSO, które nie odzwierciedla wiernie wszystkich kosztów, pozbawia konsumenta możliwości oceny zakresu zobowiązania — tak samo jak brak podania tej stopy (pkt 30);
• zakaz błędnego wskazywania RRSO obejmuje także jego zawyżanie(pkt 31–32).
  Trybunał w tym samym wyroku potwierdził też, że art. 23 dyrektywy 2008/48 nie stoi na przeszkodzie sankcji krajowej pozbawiającej kredytodawcę prawa do odsetek i kosztów, jeżeli naruszenie obowiązku informacyjnego mogło podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

4. Pozorność umów sprzedaży i leasingu — art. 83 KC

Obydwie umowy — sprzedaży ruchomości i leasingu tej samej ruchomości — miały charakter pozorny. Powód nie miał zamiaru rzeczywiście nabyć rzeczy od pozwanej w celu zwrotnego leasingu. Pozwana nie miała zamiaru sprzedawać przedmiotu i korzystać z niego na zasadzie leasingu z odkupem. Umowa została narzucona przez powoda; pozwana nie miała możliwości negocjowania jej treści.

Ruchomość objęta „sprzedażą” była niskiej wartości i nie przedstawiała wartości podanej w dokumentach powoda. Realnie otrzymana przez pozwaną gotówka pozostawała w rażącej dysproporcji do zobowiązania z umowy leasingu — koszt liczony jako odsetek od realnie otrzymanej sumy wyrażał się w tysiącach procent.

Dodatkowo — umowa leasingu zawierana była przez powoda, natomiast zakup sprzętu dokonywany przez spółkę z powodem powiązaną. Nie zachodziła nawet tożsamość podmiotowa po stronie leasingodawcy i właściciela sprzętu.

5. Obejście prawa — art. 58 § 1 KC

Cała konstrukcja (aneks do pożyczki + sprzedaż + leasing zwrotny) miała na celu obejście przepisów o pozaodsetkowych kosztach kredytu konsumenckiego (art. 36a u.k.k.). Ten sam wniosek płynie z decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK-6/2023.

6. Brak skutecznego wypowiedzenia i wezwania do zapłaty

Przed wypowiedzeniem umowy powód nie wezwał pozwanej do zapłaty z zachowaniem warunków formalnych. Samo wypowiedzenie było w konsekwencji nieskuteczne, a roszczenie nie zostało skutecznie postawione w stan wymagalności.

Rozstrzygnięcie sądu

Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, IV Wydział Gospodarczy, wyrokiem z 15 września 2026 r. w sprawie o sygn. IV GC 663/26 oddalił powództwo w całości i zasądził od Everest Finanse sp. z o.o. w Poznaniu na rzecz pozwanej koszty procesu.

Znaczenie sprawy — dla klientki i dla innych konsumentów

Dla klientki. Roszczenie powoda upadło. Pozwana nie płaci nic z tytułu spornej umowy, a powód pokrywa koszty procesu.

Dla innych konsumentów. Sprawa potwierdza, że argumentacja oparta na decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK-6/2023 jest skuteczna w sądach powszechnych. Prawomocna decyzja regulatora działa jako prejudykat — ustalenia co do stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. To istotnie skraca postępowanie dowodowe i zwiększa szansę skutecznej obrony konsumenta w sprawie indywidualnej.

Model leasingu konsumenckiego zwrotnego jest wciąż obecny na polskim rynku (choć praktyka objęta decyzją UOKiK dotyczy okresu 15.05.2020 — 16.06.2021, po zaostrzeniu przepisów o pozaodsetkowych kosztach kredytu konsumenckiego z 2021 r. mechanizm ten w części został przez rynek zmodyfikowany). Konsumenci, którzy zawarli umowy w tym modelu i wobec których toczą się dziś postępowania sądowe albo egzekucyjne, mają realną drogę obrony.

Komentarz kancelarii

Sprawa pokazuje, że decyzja UOKiK nie kończy się na stronie internetowej urzędu — ma bezpośredni skutek w postępowaniach cywilnych. Dla konsumenta, wobec którego firma pożyczkowa dochodzi zapłaty z umowy zawartej w kwestionowanym modelu, prawomocna decyzja regulatora jest istotnym argumentem procesowym.

W praktyce jednak sam powołanie się na decyzję UOKiK nie wystarczy — potrzebna jest kompletna argumentacja procesowa (naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 30 u.k.k., wadliwość RRSO, pozorność umów, obejście prawa, wadliwość wypowiedzenia). Taką strategię prowadziliśmy w opisanej sprawie i taką prowadzimy w analogicznych sprawach naszych klientów.

Sprawę prowadzili r.pr. Robert Dudkowiak i r.pr. Damian Kopiński z RDK Kancelarii Radców Prawnych.

Reprezentujemy wyłącznie konsumentów i przedsiębiorców. Nigdy banków, nigdy firm pożyczkowych, nigdy funduszy skupujących wierzytelności.

Jeżeli zawarłeś umowę „leasingu konsumenckiego zwrotnego” z Everest Finanse sp. z o.o. / Bocianem Pożyczki (lub podobnym schemat u innej firmy pożyczkowej) i firma dochodzi od Ciebie zapłaty — sprawdzimy sprawę bezpłatnie.

Grafika – wygenerowana przez AI.